Haksız Fiil ve Tazminat 2026: Kusurlu Sorumluluk, Zamanaşımı ve Dava Rehberi

Haksız Fiil Nedir?

Haksız fiil, bir kişinin kusurlu ve hukuka aykırı davranışıyla başkasına zarar vermesidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49-76. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Haksız fiil, sözleşme ilişkisi dışında doğan borçların en önemli kaynağıdır.

TBK m. 49'a göre: "Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür." Ayrıca zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de tazminat ödemekle yükümlüdür.

Halk dilinde söylemek gerekirse: Birinin hatasından dolayı zarara uğradıysanız, bu zararın tazminini isteme hakkınız vardır — bu hak sözleşme ilişkisi olmasa bile geçerlidir.

---

Haksız Fiilin Şartları

Bir haksız fiil tazminatı talebi için dört şartın bir arada bulunması gerekir:

1. Fiil (Davranış) Bir insanın iradesiyle gerçekleştirdiği olumlu (yapma) veya olumsuz (yapmama) davranıştır. Trafik kazasına sebep olmak olumlu bir fiil, tehlikeli köpeğini bağlamamak olumsuz bir fiildir.

2. Hukuka Aykırılık Fiil, hukuk düzeninin koruma altına aldığı bir hakkı veya menfaati ihlal etmelidir. Kanunun verdiği yetkiye dayanan fiiller (TBK m. 63), haklı savunma, zorunluluk hali ve zarar görenin rızası hukuka aykırılığı ortadan kaldırır.

3. Zarar Maddi zarar (malvarlığındaki azalma) veya manevi zarar (kişilik haklarının zedelenmesi) meydana gelmiş olmalıdır. Zarar yoksa tazminat da yoktur.

4. Nedensellik Bağı (İlliyet) Fiil ile zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunmalıdır — yani fiil, zararın doğmasına elverişli bir sebep olmalıdır.