Ceza hukuku, toplum düzenini ve bireylerin temel haklarını korumak amacıyla hangi eylemlerin suç sayıldığını ve bu suçlara hangi yaptırımların uygulanacağını düzenleyen hukuk dalıdır. Türk ceza hukuku sisteminin temel kaynakları **5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (TCK)** ve **5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK)** ile **5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun**'dur.
Ceza hukukunun iki temel dalı vardır: - **Maddi ceza hukuku:** Suçları ve cezaları tanımlar (TCK) - **Ceza muhakemesi hukuku:** Suçun soruşturulması ve kovuşturulması sürecini düzenler (CMK)
Anayasa m. 38 ve TCK m. 2 gereği, **kanunda açıkça suç olarak tanımlanmamış bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez**. Kanunların suç ve ceza içeren hükümleri kıyas yoluyla genişletilemez. Bu ilke ceza hukukunun en temel güvencesidir.
Anayasa m. 38/4 gereği, **suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar kimse suçlu sayılamaz**. İspat yükü iddia makamına (savcılığa) aittir. Şüpheli veya sanığın suçsuzluğunu kanıtlama zorunluluğu yoktur.
Mahkeme, delilleri değerlendirdikten sonra sanığın suçlu olup olmadığı konusunda kuşku duyarsa, sanık lehine karar vermek zorundadır.
Ceza sorumluluğu şahsidir (TCK m. 20). Kimse başkasının fiilinden dolayı cezalandırılamaz.
**Kasten öldürme (TCK m. 81-83):** Kasten öldürme suçunun cezası **müebbet hapis**tir. Nitelikli hallerde (yakın akraba, çocuk, hamile kadın, kamu görevlisi vb.) **ağırlaştırılmış müebbet hapis** cezası verilir. Taksirle öldürme ise 2-6 yıl hapis cezasını gerektirir.
**Kasten yaralama (TCK m. 86-88):** Basit yaralama 1-3 yıl hapis, nitelikli yaralama (silahla, canavarca hisle, beden fonksiyonlarının yitirilmesi) ağırlaştırılmış cezayı gerektirir. Basit tıbbi müdahale ile giderilebilir yaralama **şikayete bağlıdır**.
**Tehdit (TCK m. 106):** Basit tehdit 6 ay-2 yıl hapis (şikayete bağlı). Silahla veya birden fazla kişiyle tehdit 2-5 yıl hapis.
**Hakaret (TCK m. 125):** Basit hakaret 3 ay-2 yıl hapis veya adli para cezası (şikayete bağlı). Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret **şikayete bağlı değildir** ve ceza artırılır.
**Cinsel saldırı (TCK m. 102):** Basit cinsel saldırı 5-10 yıl hapis, nitelikli hali (vücuda organ veya cisim sokulması) 12 yıldan az olmamak üzere hapis cezasını gerektirir.
**Cinsel taciz (TCK m. 105):** Temel hali 2-5 yıl hapis. İş ilişkisinden kaynaklanan nüfuz kullanılarak işlenmesi halinde ceza artırılır.
**Hırsızlık (TCK m. 141-147):** Basit hırsızlık 1-3 yıl hapis. Nitelikli hırsızlık (gece, kamu binası, beden veya ruh bakımından savunamayacak kişiye karşı vb.) 3-7 yıl hapis.
**Dolandırıcılık (TCK m. 157-159):** Basit dolandırıcılık 1-5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası. Nitelikli dolandırıcılık (bilişim sistemleri, banka, kamu kurumu, din, basın-yayın kullanılarak) 3-10 yıl hapis.
**Güveni kötüye kullanma (TCK m. 155):** Basit hali 6 ay-2 yıl hapis ve adli para cezası (şikayete bağlı). Meslek veya sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin gereği olarak verilmiş eşya hakkında işlenirse 1-7 yıl hapis.
**Resmi belgede sahtecilik (TCK m. 204):** 2-5 yıl hapis **Özel belgede sahtecilik (TCK m. 207):** 1-3 yıl hapis
**Bilişim sistemine girme (TCK m. 243):** 1-3 yıl hapis **Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme (TCK m. 244):** 1-5 yıl hapis **Banka veya kredi kartı kötüye kullanma (TCK m. 245):** 3-7 yıl hapis
Gözaltı, yakalama anından itibaren başlar ve savcılık veya mahkemeye çıkarılana kadar sürer (CMK m. 91):
Tutuklama kararı verilebilmesi için şu koşulların birlikte bulunması gerekir:
1. **Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller** bulunması 2. Bir **tutuklama nedeni** bulunması: - Kaçma şüphesi - Delil karartma tehlikesi - Tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılması tehlikesi
Tutuklama yerine veya tutuklama koşulları oluşmadığında uygulanabilen daha hafif tedbirlerdir: yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü, belirli yerlere gitmeme, elektronik kelepçe gibi.
Savunma hakkı, Anayasa m. 36 ile güvence altına alınmış temel bir haktır.
Suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar, savcılık yürütür: - İhbar veya şikayet alınır - Deliller toplanır, ifadeler alınır - Savcı, yeterli delil varsa **iddianame** düzenler - Yeterli delil yoksa **kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK)** verilir
İddianamenin mahkeme tarafından kabulüyle başlar: - Duruşma hazırlığı yapılır - Duruşmada deliller incelenir, tanıklar dinlenir - Sanık savunmasını yapar - Mahkeme karar verir: **beraat, mahkumiyet, düşme** veya **ceza verilmesine yer olmadığı**
Surelerin kacirilmasi hak kaybina yol acabilir — hemen ucretsiz on degerlendirme yapin
Zamanasimi sureleri konuya gore degisir · Erken basvuru haklarinizi korur
Lisanslı avukat tarafından incelenmiştir
Şikayet dilekçesi nasıl yazılır? Savcılığa, karakola ve cumhuriyet başsavcılığına şikayet başvurusu yapma rehberi. Örnek dilekçe formatı ve dikkat edilmesi gerekenler.
Gözaltına alındığınızda haklarınız neler? Avukat hakkı, susma hakkı, süre sınırları ve yapılması/yapılmaması gerekenler.
2026 ceza davalarında temyiz ve istinaf rehberi. Kanun yolları, başvuru süreleri, istinaf mahkemesi, Yargıtay süreci detaylı anlatım.
Hırsızlık cezası, nitelikli hırsızlık, ev hırsızlığı, oto hırsızlığı ve etkin pişmanlık. 2026 güncel ceza rehberi.
Surelerin kacirilmasi hak kaybina yol acabilir — hemen ucretsiz on degerlendirme yapin
Zamanasimi sureleri konuya gore degisir · Erken basvuru haklarinizi korur
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, sosyal medya grubundaki yorum nedeniyle hakaret suçundan verilen mahkumiyet kararını bozdu. Grubun herkese açık olup olmadığı araştırılmadan TCK 125/4 aleniyet hükmünün uygulanamayacağına ve aleniyet uygulandığında ceza üst sınırı 2 yılı aştığından basit yargılama usulünün geçerli olamayacağına hükmetti.
Savcılığa veya mahkemeye yapılan şikâyetten vazgeçme dilekçesi şablonu. Uzlaşma ve sulh halleri için.
**İstinaf (CMK m. 272-285):** İlk derece mahkemesi kararlarına karşı **Bölge Adliye Mahkemesi'ne** başvurulur. Süre: Kararın tefhim veya tebliğinden itibaren **7 gün**.
**Temyiz (CMK m. 286-307):** Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı **Yargıtay'a** başvurulur. Süre: Kararın tebliğinden itibaren **15 gün**. Her karar temyiz edilemez; 5 yıl ve altı hapis cezaları kural olarak kesindir.
HAGB, sanığa verilen cezanın belirli bir denetim süresi boyunca açıklanmamasıdır (CMK m. 231).
**Önemli:** 2024 yılında yapılan yasal değişiklikle HAGB kararlarına karşı **istinaf yolu açılmıştır**.
Uzlaşma, belirli suçlarda şüpheli/sanık ile mağdur arasında bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşma sağlanmasıdır.
Uzlaşma sağlanırsa **kamu davası açılmaz** veya açılmış dava **düşer**.
Etkin pişmanlık, suçun işlenmesinden sonra failin pişmanlık göstererek suçun etkilerini gidermesi halinde cezada indirim yapılmasını sağlayan kurumdur. TCK'da birçok suç için ayrı ayrı düzenlenmiştir:
Adli sicil kaydı (sabıka kaydı), kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerinin kaydedildiği kayıt sistemidir.
**Gözaltına alındım, ne yapmalıyım?** Susma hakkınızı kullanın ve derhal avukat talep edin. Avukatınız olmadan ifade vermeyin. Gözaltı süresi bireysel suçlarda en fazla 24 saattir. Avukat ücreti ödeyemiyorsanız baro tarafından ücretsiz avukat atanmasını isteyin.
**HAGB kararını kabul etmeli miyim?** HAGB, mahkumiyet kararının açıklanmamasını sağlar ve 5 yıllık denetim süresi sonunda kaydınız silinir. Ancak HAGB kabul etmek bazı haklardan (tazminat davası açma gibi) vazgeçmek anlamına gelebilir. Avukatınızla durumunuza özel değerlendirme yapın.
**Şikayetten vazgeçilirse dava düşer mi?** Sadece **şikayete bağlı suçlarda** şikayetten vazgeçme davayı düşürür. Kamu davasına dönüşmüş (resen takip edilen) suçlarda şikayetten vazgeçme davanın düşmesine yol açmaz.
**Beraat ettim, tazminat alabilir miyim?** Tutuklanıp beraat eden kişiler, haksız tutuklama nedeniyle devletten **maddi ve manevi tazminat** talep edebilir (CMK m. 141-144). Başvuru, kararın kesinleşmesinden itibaren **3 ay** ve her halde **1 yıl** içinde yapılmalıdır.
**Adli para cezası nedir, ödemezsem ne olur?** Adli para cezası, mahkemece belirlenen gün sayısı ile günlük tutar çarpılarak hesaplanan para cezasıdır. Ödenmemesi halinde **hapis cezasına çevrilir** (TCK m. 52). Taksitle ödeme talebinde bulunabilirsiniz.
HAGB kararına itiraz veya HAGB'nin kaldırılması kararına karşı itiraz dilekçe şablonu.